دیدگاه منصفانه
کتاب دیدگاه منصفانه - جکی سیبلیزدروری، پارمیدا معنویپور
دیدگاه منصفانه
کتاب «دیدگاه منصفانه»
نمایشنامهای درباره نژاد، هویت و پیچیدگیهای روان انسان
یک داستان درباره ما، از ما، برای ما و فقط ما...
گاهی یک نمایشنامه فقط داستان چند آدم نیست، بلکه مخاطب را روبهروی پرسشهایی مینشاند که شاید مدتها از کنارشان به سادگی گذشته باشد.
کتاب «دیدگاه منصفانه» با ترجمه پارمیدا معنویپور نمایشنامهای است که از دل روابط خانوادگی، گفتوگوهای روزمره و موقعیتهایی ظاهرا ساده، به موضوعاتی عمیقتر دربارهی نژاد، هویت، روان انسان، روابط بینفردی، فشارهای خانوادگی و تصویر ما از خود و دیگری نزدیک میشود.
این نمایشنامه مخاطب را وادار میکند فقط به آنچه شخصیتها میگویند توجه نکند بلکه به آنچه در ذهنشان میگذرد، آنچه پنهان میکنند و فاصلهای که گاهی میان رفتار بیرونی و جهان درونیشان وجود دارد نیز نگاه کند.
کتاب «دیدگاه منصفانه» درباره چیست؟
در نگاه اول، با خانوادهای روبهرو هستیم که برای یک مناسبت خانوادگی دور هم جمع شدهاند اما این گردهمایی بهتدریج به بستری برای آشکار شدن تنشها، سوتفاهمها، اضطرابها و تفاوت نگاه شخصیتها تبدیل میشود.
گفتوگوهای میان اعضای خانواده، از مسائل روزمره شروع میشوند، از غذا، مهمانی و روابط خانوادگی گرفته تا دانشگاه، آینده، مادربزرگ و مسائل شخصی. اما در لایههای زیرین این گفتوگوها، پرسشهای مهمتری شکل میگیرند:
- ما خودمان را چگونه میبینیم؟
- دیگران چگونه ما را میبینند؟
- چه مقدار از رفتار ما حاصل انتخاب خودمان است و چه مقدار تحت تأثیر خانواده، جامعه و هویت اجتماعی ما قرار دارد؟
همین حرکت از امر روزمره زندگی به مسائل عمیق انسانی، یکی از جذابیتهای اصلی نمایشنامه «دیدگاه منصفانه» است.
نژاد، چیزی که انتخابش نکردهایم اما با آن زندگی میکنیم
یکی از بخشهای قابلتوجه نمایشنامه، گفتوگویی است که مستقیما به مفهوم "نژاد" میپردازد.
پرسش سادهای مطرح میشود:
اگر انسان میتوانست نژاد خود را انتخاب کند، چه انتخابی میکرد؟
اما این سوال خیلی زود از یک فرض ذهنی ساده فراتر میرود و به بحثی درباره این موضوع تبدیل میشود که اساسا نژاد تا چه اندازه یک واقعیت زیستی و تا چه اندازه یک "ساخت اجتماعی" است.
نمایشنامه از این مسیر، مخاطب را با پرسشهایی درباره هویت، انتخاب، جامعه و پیشفرضهایی که درباره افراد در ذهن داریم روبهرو میکند و شاید مهمتر از خود پاسخ، این باشد که چرا پاسخ دادن به چنین سوال سادهای تا این اندازه دشوار است.
وقتی روان انسان روی صحنه زندگی و روابط میآید
نمایشنامه «دیدگاه منصفانه» صرفا نمایشنامهای درباره یک مسئله اجتماعی نیست. یکی از جذابترین لایههای آن، توجه به "جهان درونی و روانی شخصیتها" است.
در بخشهایی از نمایشنامه، آنچه یک شخصیت میگوید با آنچه در ذهنش میگذرد یکسان نیست. مخاطب وارد گفتوگوهای درونی، افکار پراکنده، اضطراب، تردید و قضاوتهای شخصیتی میشود.
این ویژگی باعث میشود شخصیتها صرفا «نقشهایی در یک داستان» نباشند بلکه انسانهایی با تناقضها، ترسها، نیازها و افکار گاه ناخوشایند و متعارض به نظر برسند.
برای همین، نمایشنامه میتواند برای علاقهمندان به روانشناسی، رواندرمانی و تحلیل شخصیت نیز خواندنی و جذاب باشد.
کمالگرایی در این کتاب:
وقتی «همهچیز باید درست باشد»
در بخشهایی از نمایشنامه، توجه وسواسگونه به جزئیات، درست انجام دادن کارها و تلاش برای اینکه همهچیز بینقص باشد، به بخشی از رفتار شخصیتها تبدیل میشود.
میز شام باید دقیق آماده باشد، غذا باید درست باشد، وسایل باید سر جای خودشان باشند و کوچکترین اشتباه میتواند اضطراب ایجاد کند.
اما پشت این تلاش برای کنترل و بینقص بودن، پرسش روانشناختی مهمی وجود دارد:
اگر همهچیز را درست انجام بدهم، آیا بالاخره احساس امنیت خواهم کرد؟
نمایشنامه بدون اینکه الزاما پاسخ مستقیمی به این سوال بدهد، مخاطب را با همین مسئله مواجه میکند، مسئلهای که برای بسیاری از انسانها در زندگی روزمره آشناست.
مسئلهی خانواده در این کتاب:
جایی برای صمیمیت و تعارض
خانواده در «دیدگاه منصفانه» فقط پسزمینه داستان نیست. روابط خانوادگی، اختلاف نسلها، نگرانی والدین، استقلال فرزندان، احساس مسئولیت، قضاوت و تلاش برای مراقبت از یکدیگر، بخشی از فضای نمایشنامه را شکل میدهند.
گاهی یک جمله ساده میان اعضای خانواده میتواند حامل سالها احساس، خشم، نگرانی یا سوتفاهم باشد. به همین دلیل، مخاطب ممکن است در میان شخصیتهای نمایشنامه فقط یک خانواده خیالی را نبیند بلکه الگوهایی آشنا از روابط انسانی را تشخیص دهد.
مرز میان واقعیت و روایت
یکی دیگر از نکات جالب نمایشنامه، نگاه آن به "فیلم، داستان و تصویر آرمانی از زندگی" است. در بخشی از گفتوگوها، شخصیتها درباره فیلمهای خانوادگی و داستانهایی صحبت میکنند که در آنها مشکلات سرانجام حل میشوند و زندگی به نقطهای امیدبخش میرسد.
اما زندگی واقعی همیشه چنین ساختاری ندارد. در زندگی واقعی، گاهی آدمها کمک میخواهند اما نمیتوانند آن را بپذیرند، تلاش میکنند اما اوضاع بهتر نمیشود. با یکدیگر حرف میزنند اما یکدیگر را نمیفهمند.
همین فاصله میان روایتهای مرتب و قابلپیشبینی و آشفتگی زندگی واقعی، یکی از جذابیتهای قابل تامل این نمایشنامه است.
چرا «دیدگاه منصفانه» میتواند برای علاقهمندان به روانشناسی جذاب باشد؟
اگر به ادبیات نمایشی، روانشناسی و مطالعه رفتار انسان علاقه دارید، این نمایشنامه را میتوان از زاویههای مختلفی خواند:
- هویت فردی و اجتماعی
- نژاد و هویت نژادی
- ساخت اجتماعی مفهوم نژاد
- روابط خانوادگی
- تعارضهای بینفردی
- افکار و گفتوگوی درونی
- اضطراب و فشار روانی
- کمالگرایی و نیاز به کنترل
- قضاوت درباره خود و دیگران
- کلیشهها و پیشفرضهای اجتماعی
- فاصله میان ظاهر و دنیای درونی انسان
- تأثیر خانواده و جامعه بر شکلگیری هویت
این موضوعات باعث میشوند کتاب «دیدگاه منصفانه» را نتوان فقط یک نمایشنامه خانوادگی یا اجتماعی دانست بلکه میتوان آن را متنی برای تامل درباره انسان و پیچیدگیهای روانی و اجتماعی او نیز در نظر گرفت.
نمایشنامهای که مخاطب را فقط تماشاگر نمیگذارد
یکی از ویژگیهای جالب کتاب «دیدگاه منصفانه»، استفاده از شیوهای نمایشی است که در بخشهایی، مرز میان "آنچه روی صحنه اتفاق میافتد و آنچه در ذهن شخصیتها میگذرد" را کمرنگ میکند.
بداهه، گفتوگوهای همپوشان، تغییر ریتم، صداهای مختلف و ورود به لایههای ذهنی شخصیتها، فضای نمایش را از یک روایت خطی و ساده فاصله میدهد. در نتیجه، مخاطب فقط منتظر نیست ببیند «چه اتفاقی میافتد» بلکه به تدریج با این سوال روبهرو میشود که:
«در ذهن این آدمها چه میگذرد؟»
و این شاید یکی از مهمترین ویژگیهای نمایشنامه باشد.
«دیدگاه منصفانه»:
از یک مهمانی خانوادگی تا پرسشهایی درباره انسان
آنچه در ابتدا ممکن است یک موقعیت معمولی خانوادگی به نظر برسد، بهتدریج به بستری برای طرح پرسشهایی درباره هویت، روابط، اضطراب، قضاوت، نژاد و زندگی اجتماعی تبدیل میشود.
شخصیتها با یکدیگر حرف میزنند، بحث میکنند، شوخی میکنند، عصبانی میشوند، نگران میشوند و گاهی چیزهایی را به زبان میآورند که شاید ترجیح میدادند پنهان بماند.
و درست در همین لحظات است که نمایشنامه برای مخاطب جذابتر میشود چون پشت هر گفتوگو، امکان کشف یک لایه تازه از یکی از شخصیتها وجود دارد.
کتاب «دیدگاه منصفانه» برای چه کسانی پیشنهاد میشود؟
این کتاب میتواند انتخاب مناسبی باشد برای:
- علاقهمندان به نمایشنامه و ادبیات نمایشی
- دانشجویان و علاقهمندان روانشناسی
- علاقهمندان به روانشناسی اجتماعی و مسائل هویتی
- افرادی که به موضوع نژاد و هویت اجتماعی علاقه دارند
- کسانی که از مطالعه آثار شخصیتمحور لذت میبرند
- علاقهمندان به تحلیل روابط خانوادگی و تعارضهای انسانی
- کسانی که به دنبال متنی هستند که پس از خواندن، ذهنشان را درگیر پرسشهای بیشتری کند
درباره انتشارات "خرد مانوشان"
کتاب «دیدگاه منصفانه» با ترجمهی "پارمیدا معنویپور" در مجموعه آثار منتشرشده توسط "انتشارات خرد مانوشان" قرار دارد. انتشاراتی که در کنار فعالیتهای آموزشی، درمانی و تخصصی مجموعه مانوشان، به انتشار آثار مرتبط با حوزههای روانشناسی، علوم انسانی و موضوعات مرتبط با انسان و زندگی روانی او میپردازد.
انتشار چنین آثاری فرصتی است برای پیوند میان "ادبیات، روانشناسی و مسائل اجتماعی". حوزههایی که در «دیدگاه منصفانه» نیز به شکل قابل توجهی با یکدیگر تلاقی پیدا میکنند.
اگر به دنبال یک نمایشنامه صرفا برای سرگرمی نیستید کتاب «دیدگاه منصفانه» میتواند انتخابی متفاوت باشد.
شاید بعد از تمام کردن کتاب، مهمترین چیزی که با خودتان میبرید، یک پاسخ مشخص نباشد بلکه چند سؤال تازه باشد.
و شاید همین، یکی از ویژگیهای ادبیات نمایشی خوب باشد:
اینکه داستان تمام شود، اما گفتوگو در ذهن خواننده ادامه پیدا کند.
قیمت: 600,000 تومان
