شیطان انسان‌ساز

کتاب "شیطان انسان‌ساز" از سری مجالس کافه‌خیال از دکتر داود معنوی‌پور

شیطان انسان‌ساز

معرفی کتاب «شیطان انسان‌ساز» نویسنده دکتر داود معنوی‌پور

آیا ما، در برابر وسوسه‌ای که آن را به نام شیطان می‌شناسیم، صرفا قربانی‌ایم؟ یا خود، انتخاب‌گر و در نتیجه، مسئول تمام سرنوشت خویش هستیم؟

رمان «شیطان انسان‌ساز» دومین جلد از مجموعه داستان‌های "مجالس کافه‌خیال" جدیدترین اثر نشر "خرد مانوشان" رمانی فلسفی-ادبی است که در فضایی معمایی و روان‌شناختی، روایت‌گر شبی سرنوشت‌ساز در «کافه خیال» است. در این کافه، مرزهای خیر و شر، قربانی و جلاد، حقیقت و فریب چنان در هم می‌آمیزند که خواننده تا صفحات پایانی نمی‌داند در جایگاه چه کسی ایستاده است.

برخلاف آنچه از عنوان کتاب برمی‌آید، این اثر نه شرح حال ابلیس است، نه کیفرخواستی علیه انسان و نه تلاشی برای تبرئه او. این کتاب، روایت مواجهه‌ی انسان با بخشی از وجود خویش است که سال‌ها از آن گریخته است. بخشی که بعضی «نفس» می‌نامند، بعضی «سایه» و بعضی، بی‌آنکه بدانند از چه سخن می‌گویند، «شیطان» می‌خوانند.

رمان "شیطان انسان‌ساز" در یک نگاه

شخصیت اصلی داستان، آذرپویان دادمهر، مردی چهل‌وهشت ساله، استاد دانشگاه و متخصص فلسفه اخلاق است. او تمام عمر خود را صرف مطالعه درباره خیر و شر کرده، اما در یکی از شب‌های بارانی تهران، ناخواسته به دری چوبی در انتهای کوچه‌ای می‌رسد که روی آن نوشته شده: کافه خیال...

در این کافه با دو شخصیت رازآمیز روبه‌رو می‌شوید:

فقیر، پیرمردی که فقط قهوه درست می‌کند و گاهی آدم‌ها را سر میز درست نشان می‌گذارد.

مهمانی ناشناس که پیش از ورودش، سکوت را با خود حمل می‌کند و اولین جمله‌اش این است: «این بار، پیش از قضاوت کردن، اجازه بدهید حرف بزنم.»

مهمان ناشناس، آذرپویان را وادار می‌کند تا نامی را بر زبان آورد که بیست سال از گفتنش گریخته بود: وهمن شایگان نام جوانی که پرونده‌اش در ذهن آذرپویان بسته شده بود، اما هرگز واقعا تمام نشده بود.

سؤال بنیادین کتاب "شیطان انسان‌ساز"

تمام این روایت بر مدار یک پرسش اساسی می‌چرخد:

«اگر ثابت شود که هیچ شیطانی هرگز نتوانسته است انسانی را مجبور به انتخابی کند، آیا ما آماده‌ایم مسئولیت همه انتخاب‌های خود را بپذیریم؟»

این پرسش، خواننده را به چالشی عمیق دعوت می‌کند: آیا ما، در برابر وسوسه‌ای که آن را به نام شیطان می‌شناسیم، صرفا قربانی‌ایم؟ یا خود، انتخاب‌گر و در نتیجه، مسئول تمام سرنوشت خویش هستیم؟

مفاهیم کلیدی و درون‌مایه‌های کتاب

  • مسئولیت فردی: آیا انسان می‌تواند تقصیر انتخاب‌های خود را به گردن شیطان بیندازد؟
  • نسبی‌گرایی اخلاقی: خیر و شر، همیشه آنچنان که به نظر می‌رسند، نیستند.
  • سرکوب خاطرات: گذشته هرگز پشت سر انسان نیست همیشه روبه‌روی او نشسته و منتظر لحظه‌ای است که نگاهش کند.
  • نقد یقین‌های زودرس: یقین، اگر زود از راه برسد، گاه خطرناک‌تر از تردید است.
  • سایه و خودپنداره: آنچه را «شیطان» می‌نامیم، شاید تنها بخشی از وجود خود ما باشد که از دیدنش می‌هراسیم.

فضای روایی و سبک نگارش این کتاب

کتاب با نثری شاعرانه، تامل‌برانگیز و دیالوگ‌محور نوشته شده است. فضای داستان در یک شب بارانی در تهران قدیم می‌گذرد و با نمادهایی مانند:

  • دری چوبی که گویی سال‌ها منتظر دستی بوده که آن را باز کند
  • ساعت‌های بی‌عقربه روی دیوار کافه
  • بارانی که هرگز قطع نمی‌شود
  • فنجان‌های قهوه‌ای که میان سکوت‌های طولانی جریان دارند

همه‌ی این عناصر، به خلق فضایی معمایی، روان‌شناختی و فلسفی کمک کرده‌اند که خواننده را تا سطر آخر با خود همراه می‌کند.

دیالوگ‌های ماندگار کتاب شیطان انسان‌ساز (گزیده)

«بعضی مکان‌ها را آدم پیدا نمی‌کند. بعضی مکان‌ها آدم را پیدا می‌کنند.»

«وجود داشتن، همیشه به معنای آن نیست که بتوانی آن را ثابت کنی.»

«بعضی اسم‌ها را آدم انتخاب نمی‌کند، بعضی اسم‌ها آدم را انتخاب می‌کنند.»

«سخت‌ترین داستانی که انسان باید تعریف کند، داستانی است که خودش قهرمان آن نیست.»

«شر با نفرت آغاز می‌شود. اما گاهی شر با زیباترین جمله‌ای آغاز می‌شود که در دنیاست:

من بهتر می‌دانم چه چیزی برای تو خوب است.»

«یقین، اگر زود از راه برسد، گاه خطرناک‌تر از تردید است.»

مخاطبان کتاب "شیطان انسان‌ساز"

  • علاقه‌مندان به فلسفه اخلاق، روان‌شناسی تحلیلی و عرفان
  • دانشجویان و پژوهشگران حوزه انسان‌شناسی و علوم قرآنی
  • خوانندگانی که از نگاه تک‌بعدی به مفاهیم دینی فاصله گرفته‌اند
  • هر کسی که در جستجوی درک عمیق‌تری از «خود» و مسئولیت‌های انسانی خویش است
  • دوست‌داران ادبیات داستانی فلسفی با فضایی معمایی و چندلایه
  • روانشناسان، مشاوران و مربیانی که با مفاهیم «سایه» و «خودپنداره» سروکار دارند

ویژگی‌های منحصربه‌فرد کتاب دکتر معنوی‌پور

  • روایت غیرخطی: داستان در بستر شبی واحد روایت می‌شود، اما در اعماق آن، بیست سال سرکوب و فراموشی جریان دارد.
  • نگاه بدون قضاوت: این کتاب دادگاهی تشکیل نمی‌دهد و حکمی صادر نمی‌کند، فقط روایت می‌کند و مخاطب را به تامل دعوت می‌نماید.
  • چالش با باورهای کهنه: کتاب از شما می‌خواهد تا آخرین صفحه، در برابر وسوسه‌ی یقین‌های ساده‌انگارانه مقاومت کنید.
  • زبان ادبی و عمیق: ترکیبی از نثر شاعرانه و مفاهیم فلسفی که هر بار خواندنش، لایه‌ی تازه‌ای از معنا را آشکار می‌کند.
  • استفاده از نمادها: کافه خیال، ساعت‌های بی‌عقربه، باران بی‌پایان و درِ چوبی، همگی کلیدهایی برای لایه‌های پنهان داستان هستند.



قیمت: 550,000 تومان

مانوشان